Wolność słowa w Internecie
Użytkownicy Internetu są bardzo przywiązani do swojej wolności wysyłania listów, uczestniczesnia w grupach dyskusyjnych, publikowania na stronach internetowych.
Komputery przenośne (mobile computers, notebooks) są używane w hotelowych pokojach, domach, a także w biurach jako komputery uzupełniające, a nieraz i zastępujące zwykłe komputery osobiste stojące na biurkach. Najczęściej wykorzystuje się na nich edytory tekstu, arkusze kalkulacyjne, zdalny dostęp do baz danych i programy komunikacyjne. Jedną z najważniejszych cech komputera przenośnego jest możliwość wymiany informacji i współpracy z tymi samymi urządzeniami co komputery stojące na biurkach.
W wyborze komputera przenośnego użytkownik kieruje się nieco innymi względami niż w przypadku komputera stojącego na biurku, gdzie liczy się szybkość czy możliwości rozszerzeń i unowocześnień; tu zważa na takie rzeczy jak długość pracy z użyciem baterii, ciężar, niezawodność w trudnych warunkach.
Pojawienie się komputerów przenośnych i ich rosnąca popularność jest wynikiem zmian w organizacji pracy, działania firm i sposobie prowadzenia interesów, jakie nastąpiły w Stanach Zjednoczonych, a za nimi w Europie i w Polsce, w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych dwudziestego wieku.
Firmy zaczęły wychodzić do klienta; sprzedawcy i prezenterzy podróżują po kraju, zabierając ze sobą już nie ulotki, ale elektroniczne cenniki, katalogi, prezentacje zapisane na komputerach przenośnych. Wyniki ich sprzedaży i informacje o klientach przesyłane są przez modemy do central firm, do coraz bardziej aktualnych baz danych, które pozwalają kierownictwu reagować szybciej na coraz trudniejszym, bardziej konkurencyjnym rynku.
Naukowcy, pisarze i dziennikarze również coraz częściej korzystają z komputerów, chcą szybko zapisywać i przetwarzać informacje; komputer przenośny staje się dla nich wygodniejszym narzędziem niż komputer stacjonarny.
Firmy i inne organizacje zaczynają działać nie w ramach sztywnej struktury, ale poprzez zespoły ludzkie, często rozproszone, rzadko spotykające się w jednym miejscu i czasie. Komputery przenośne wyposażone w modem i telefony komórkowe stają się ich podstawowym narzędziem pracy.
Dyrektorzy, biznesmeni, naukowcy podróżują po całym świecie, chcąc jednocześnie być jak najlepiej i na bieżąco poinformowanymi. Ilość informacji gwałtownie wzrasta; by sobie z nimi poradzić konieczne jest często korzystanie z komputera także w domu, w czasie dni wolnych czy podczas podróży.
Znanymi producentami komputerów przenośnych są: Dell, Compaq, IBM, Toshiba. Większość komputerów przenośnych jest zgodna z IBM PC, pojawiają się też oparte o technologię Macintosh - seria Apple PowerBook - i inne platformy.
Komputery przenośne przeszły podobną ewolucję sprzętową co komputery stacjonarne; ciągle są krok z tyłu w stosunku do nich, z racji tego że koszt ich wytworzenia jest wyższy niż komputerów stacjonarnych o podobnej mocy obliczeniowej. Są też pomyślane raczej do pracy niż dla rozrywki.
Jeden z pierwszych komputerów przenośnych, powstały we wczesnych latach osiemdziesiątych - Osborne 1 - miał ekran o przekątnej 5 cali, ważył 10 kilogramów i pracował z systemem operacyjnym CP/M. Przypominał on kształtem sporą i niegrabną walizkę.
We wrześniu 1992 roku Compaq LTE Lite/25 miał procesor Intel 386SL 25 Mhz, 6 MB pamięci, dysk IDE 80 MB z czasem dostępu 19 ms, wyświetlacz 9.5 cala, niklowo-hybrydowe baterie starczające na 3 godziny i 20 minut pracy. Kosztował na rynku amerykańskim 4942 dolary. Aplikacjami, które uruchamiano na nim najczęściej były edytory tekstu WordPerfect 5.1, arkusze kalkulacyjne Lotus 1-2-3 i bazy danych dBASE, pracujące w DOS; pojawiały się już maszyny z Windows 3.0.
Początkowo komputery przenośne mają monochromatyczne wyświetlacze LCD (liquid crystal display), pojawia się kolor, ale z początku w postaci pasywnej matrycy (passive matrix), w technologii STN (single-twist nematic). Dopiero w 1993 roku wchodzi na rynek model z aktywną matrycą tworzoną w technologii TFT (Thin Film Technology), z wyraźniejszym obrazem z żywszymi kolorami, także patrząc na ekran pod pewnym kątem. Zastosowanie nowej technologii pozwala na wprowadzenie większych i lżejszych wyświetlaczy, z wyższymi rozdzielczościami i większą ilością kolorów - pozwala na przekroczenie granicy standardu VGA i pokazanie filmów wideo na ekranie.
Do komputerów przenośnych zaczęto stosować tańsze procesory 486SX, nieco gorsze, ale też i tańsze od 486DX. Oryginalny procesor 486DX Intela jest na rynku od roku 1987, z 32-bitową wewnętrzną architekturą i 32-bitową komunikacją z otoczeniem, a także z koprocesorem matematycznym i 8K wewnętrzną pamięcią cache. W 1991 roku pojawia się 486SX jako odpowiedź na tanie procesory 386 innych producentów; nie ma on koprocesora matematycznego. Stosowane są także procesory Cirix 486SLC, z 16-bitową komunikacją z otoczeniem i pamięcią cache 1K.
Na początku 1993 roku pojawił się też procesor Intel 486SL, przeznaczony specjalnie dla komputerów przenośnych, z niskim napięciem 3.3 wolta zamiast dotychczasowych 5 woltów. Wprowadzono również system zarządzania poborem mocy (power management), który przedłużał czas działania baterii, włączając niektóre systemy komputera tylko w razie potrzeby.
W czerwcu 1993 roku Toshiba T4500c miała procesor Intel 486SX z zegarem 25 Mhz, 4 MB pamięci, dysk 120 MB, kolorowy wyświetlacz z aktywna matrycą TFT o przekątnej 9 cali - co pozwala na jasne i wyraźne pokazywanie grafiki w trybie 640x480 z 256 kolorami, myszkę Microsoft Ballpoint, zainstalowane DOS 5.0 i Windows 3.1. Kosztowała na rynku angielskim 3150 funtów.
W sierpniu 1993 roku Apple Powerbook 145 ma procesor Motorola 68030 25 MHz - odpowiednik 386DX z procesorem 25 MHz, 4 MB pamięci, dysk twardy 40 MB, monochromatyczny wyświetlacz z pasywną matrycą i przekątną 10 cali, bateriami starczającymi na 2.5 godziny pracy, wagą 3.1 kg, zainstalowanym Systemem 7.1. Kosztował na rynku angielskim 995 funtów. Seria komputerów Apple PowerBook pojawiła się przy końcu 1991 roku; w ciągu pierwszych osiemnastu miesięcy sprzedano ich ponad 350 tysięcy.
Na rynku komputerów przenośnych w Stanach Zjednoczonych w 1993 roku największy udział miał Compaq - 14,1 procent, nieco mniej Apple - 13,6 procent, dalej - Toshiba z 11,1 procent i IBM z 7,1 procent.
W marcu 1994 roku Compaq Concerto posiada procesor 486DX z zegarem 25 MHz, 4 MB pamięci, dysk 121 MB z czasem dostępu 16.1 ms, monochromatyczny wyświetlacz z pasywną matrycą. Ma również slot PCMCIA Type 3, pozwalający na umieszczenie w nim także dwóch kart Type 2. Jest zaprojektowany do pracy nie tylko z klawiaturą, ale i z piórem; ma nieco inna konstrukcję niż zwykłe komputery przenośne. Pracuje ze specjalną wersją Windows - Windows for Pen Computing. Główna część komputera umieszczona jest pod ekranem, klawiatura może być odłączona. Pióro jest głównym urządzeniem wejściowym; w systemie Windows dostępne jest także rozpoznawanie pisma ręcznego.
W marcu 1995 roku Dell Latitude 450MCX ma procesor 486DX2-50, 8 MB RAM, dysk twardy 340 MB, ekran TFT z przekątną 9,5 cala pozwalający na wyświetlanie rozdzielczości 640x480 z 256 kolorami, trackball, baterie starczające na 2 godziny pracy, zainstalowany MS-DOS 6.21 i Windows 3.11, waży 2,9 kg.
W czerwcu 1995 roku SparcBook 3XP firmy Tadpole jest wyposażony w procesor microSPARC II z zegarem 85 MHz, akcelerator graficzny Weitek Power 9100 z 2 MB pamięci wideo pozwalającym na wyświetlanie 256 kolorów w trybie 640x480, wyświetlacz TFT z przekątną 9,4 cala, wzbudowaną stereofoniczną kartę dźwiękową, wyjmowany dysk twardy 340 MB, slot na jedną kartę PCMCIA Type III i system operacyjny Solaris. Kosztuje na rynku amerykańskim 12 000 dolarów.
Pojawienie się Windows 95 ułatwiło nieco pracę użytkownikom komputerów przenośnych. Takie możliwości systemu jak Plug-and-Play, wsparcie dla PCMCIA, wskaźniki zużycia baterii pozwalają na wygodniejszą pracę ze sprzętem. Możliwa stała się również synchronizacja dokumentów przygotowywanych na komputerze przenośnym z tymi pozostawionymi na komputerze stacjonarnym.
W styczniu 1996 roku IBM ThinkPad 760CD posiada procesor Pentium z zegarem 100 MHz i 256K cache, 16 MB pamięci operacyjnej, kolorowy wyświetlacz z aktywną matrycą i przekątną 12,2 cala, układ graficzny Trident 9320 z 1 MB VRAM pozwalający na wyświetlanie trybu 1024x768, dysk twardy 1.1 GB, stację CD-ROM poczwórnej prędkości, kartę dźwiękową, wbudowany modem 28,8 KB/s z funkcjami automatycznej sekretarki. Kosztuje na rynku amerykańskim 7924 dolary.
W drugiej połowie 1997 roku pojawiły się modele z nowym procesorem Pentium MMX znanym pod nazwą kodową Tillamook, specjalnie przeznaczonym dla komputerów przenośnych. Ma on zmniejszone napięcie, co oznacza w praktyce dłuższą pracę z uzyciem baterii, także mniej wydzielanego ciepła przez procesor. Produkowano go z wykorzystaniem nowego procesu 0,25 mikrona. W pierwszych komputerach montowano ten procesor z zegarami 200 i 233 MHz. Intel zaproponował także nie tylko sam układ procesora, ale i wbudowanie go w moduł przenośny, wraz cache, regulatorem napięcia, zegarem i układem 430TX PCI. Moduł ten dołączany jest do płyty głównej, może być łatwiej wymieniany; jest jednak nieco za duży do super-cienkich komputerów, takich jak Digital Ultra 2000.
Jednym z pierwszych komputerów z tym procesorem był IBM ThinkPad 770D, wyposażony w procesor Pentium 233 MHz, 32 MB pamięci SDRAM, ekran 14,1 cala, 2 MB pamięci wideo i układ do grafiki trójwymiarowej firmy Trident, dysk 5 GB, stację CD-ROM wymienialną ze stacją dyskietek, modem 33,6 KB/s.
Początkowo komputery przenośne wykorzystywano przede wszystkim jako drugą maszynę. Na biurku królował komputer osobisty, a tylko w podróżach czy podczas spotkań biznesowych używano komputerów przenośnych. Wyłącznymi posiadaczami komputerów przenośnych były nieliczne grupy - menedżerowie czy podróżujący po kraju inżynierowie.
Jednak wraz z rozwojem tej klasy komputerów, z wyrównywaniem się ich możliwości i ceny, komputery przenośne stają się głównym narzedziem pracy, w biurze z podłączoną stacją dokującą, zwykłą klawiatura, ze stacjonarnym monitorem - dla wygody pracy. Ten sam komputer, a więc i ten sam zestaw programów i dokumentów, moga mieć pracownicy w biurze, w podróży i zabierać do domu wieczorem.
W funkcji zastąpienia klasycznego komputera osobistego przez komputer przenośny ważną rolę odgrywa stacja dokująca (docking station). W najprostszej formie jest to replikator portów (port replicator), czyli urządzenie, do którego podłączone są już kable do sieci, drukarki, monitora, klawiatury, myszki - a wpięcie do niego komputera przenośnego powoduje połączenie z tymi wszystkimi urządzeniami. Bardziej zaawansowne stacje dokujące wyposażane są w stacje CD-ROM, głośniki, można na nich postawić monitor.
Innym sposobem porozumiewania się komputera przenośnego z innym komputerem czy innym urządzeniem komputerowym jest komunikacja na podczerwień (infra-red, IrDA), wymaga ona jednak dość precyzyjnego ustawienia naprzeciw siebie obu urządzeń, jest wolniejsza niż połączenie przez kartę sieciową.
Wraz z upowszechnieniem się faksów, poczty elektronicznej i Internetu, komputery przenośne wyposażano w coraz więcej możliwości porozumiewania się. Standardem stał się modem, zwykle w postaci karty PCMCIA, rzadziej zwykłego modemu zewnętrznego podłączanego do portu szeregowego. Stopniowo wprowadzano modemy wbudowane do komputera. Sieci telefonii komórkowej zaczęły udostępniać usługę cyfrowego przesyłania danych, więc można już sprawdzić pocztę czy wysłać faks dosłownie na środku autostrady.
PCMCIA to standard zapisu danych na urządzeniach wielkości kart kredytowych, bez którego trudno sobie wyobrazić dzisiejsze komputery przenośne. Został opracowany przez stowarzyszenie Personal Computer Memory Card International Association (PCMCIA), które zostało utworzone w czerwcu 1989 roku.
Wersja 1.0 PCMCIA została ogłoszona w maju 1990 roku. Pozwalała na stworzenie układu pamięci wielkości karty kredytowej, na którym można zapisać do 20 MB danych. We wrześniu 1991 roku pojawiła się wersja PCMCIA 2.0, pozwalając na tworzenie innych urządzeń, takich jak modemy czy karty sieciowe. Pierwsze modemy PCMCIA miały szybkość 2400 bps.
Karty PCMCIA są dostępne w trzech grubościach - Type I o grubości 3.3 mm, Type II - 5 mm, Type III - 10,5 mm. W komputerach przenośnych umieszczane są specjalne sloty pozwalające na włożenie takiej karty. Później dla takich kart zaczęto używać określenia PC Card.
Komputery przenośnie są bardzo często wykorzystywane do prezentacji, albo samodzielnie, albo podłączone do rzutników czy wielkich płaskich ekranów. Czasem wyróżnia się wśród nich kategorię komputerów przeznaczonych do prezentacji (presentation notebooks). Są to komputery wyposażone w dobrą kartę wideo, duży i wyraźny wyświetlacz, stację CD-ROM, kartę dźwiękową, wbudowane głośniki, a także posiadające moc obliczeniową wystarczającą do uruchomienia prezentacji zawierającej sekwencje wideo. Wyróżnianie takiej kategorii już gdzieś od 1997 roku powoli traci sens, jako że większość średniej i dobrej klasy komputerów przenośnych ma takie możliwości.
Do komputera przenośnego projektuje się również małe, przenośne drukarki atramentowe, które można wraz z takim komputerem zapakować do bagażnika samochodu, by gdzie w podróży wydrukować raport czy kilka egzemplarzy notatek dla uczestników prezentacji. Są to takie drukarki jak Canon BJC-400 z pierwszej połowy 1996 roku, posiadająca rozdzielczość 720x360 pikseli i druk zarówno czarno-biały jak i kolorowy, niewielkie wymiary i ciężar. Producentem takich drukarek, oprócz firmy Canon, jest również Hewlett-Packard.
3 lutego 1999
› Bezprzewodowy campus w Holandii (17 czerwca 2003)
› Bezprzewodowe pośrednictwo dzięki Bluetooth (6 kwietnia 2003)
› Dobre prognozy dla sieci bezprzewodowych (10 lutego 2003)
› Informacje jak skaczące po liliach żaby (17 stycznia 2003)
› Przez elektroniczne gadżety do informacji (9 stycznia 2003)
› Komputery kieszonkowe pomagają w nauce (13 listopada 2002)
› Pierwszy Tablet PC z HP (8 listopada 2002)
› Przenośne combo Sony (22 października 2002)
› Komputery dla mobilnych pracowników (27 września 2002)
› Już nie tylko mobilność (15 lipca 2002)