Programy dostępne w Internecie

W Internecie znajduje się informacja z rozmaitych dziedzin – informatyki, kultury, sztuki, polityki. Informacja ta przybiera różne formy. Najwięcej jest tekstu, w postaci listów, zapisów grup dyskusyjnych, dokumentów World-Wide Web. Wiele jest grafiki, po części istniejącej sobie oddzielnie, w archiwach FTP, gotowej do przegrania, po części pojawiającej się na stronach World-Wide Web. Mniej – dźwięku, jeszcze mniej – sekwencji video. Sporo jest też programów komputerowych.

Najczęściej są to programy freeware lub shareware; Internet staje się tu następcą biuletynów BBS, konkurencją do dysków CD zawierających biblioteki programów shareware. Ale można też przyjrzeć się wersjom demonstracyjnym komercyjnego oprogramowania.

Programy freeware są dostępne za darmo, nie trzeba wnosić za nich żadnych opłat. Twórcy takich programów zachowują jednak prawa autorskie do nich, nie można programów freeware sprzedawać ani wykorzystywać w swoich programach, chyba że wyraźnie zgodzi się na to ich autor.

Shareware to programy, które można używać przez jakiś czas za darmo, ale później trzeba za nie zapłacić, zwykle niewielką sumę od 10 do 50 dolarów. Są dostępne na serwerach FTP na całym świecie, także na dyskach CD-ROM. Po potwierdzeniu zapłaty użytkownik otrzymuje zarejestrowaną wersję programu, często posiadającą więcej możliwości i może ją używać z czystym sumieniem, podobnie jak program komercyjny. Jednym z najbardziej znanych programów shareware jest graficzny Paint Shop Pro.

Pierwszym programem komercyjnym, który można było za darmo pobrać z Internetu był program antywirusowy McAfee Scan. Idea jest prosta, choć ryzykowna - dla producenta, nie dla użytkowników: program można przegrać sobie za darmo, obejrzeć go do woli, ale gdy zamierza się go używać do celów komercyjnych, wtedy należy za niego zapłacić. Bardziej znane stało się umieszczenie w ten sposób w Internecie bazy danych Oracle. Podobnie postępują inni, wprowadzając do swoich serwerów wersje demonstracyjne, wersje próbne czy pełne wersje ograniczone czasowo swoich programów.

Czym różnią się te wersje? Wersja demonstracyjna (demo version, rolling demo) nie pozwala nic zrobić w programie, a tylko usiąść przed monitorem i patrzeć na prezentację możliwości programu. Wersje demonstracyjne są dziś równie atrakcyjne jak zapowiedzi filmów: światło, dźwięk, szybkie pokazywanie najlepszych możliwości i czasem równie dezorientujące: dobra demonstracja może, ale wcale nie musi oznaczać dobrego programu.

Wersja próbna (trial version, working version) to już program a nie jego demonstracja, ale program nieco ograniczony w działaniu. Z reguły nie można zapisać tworzonych w nim plików, wydrukować włanych prac, w bazach danych – można na przykład stworzyć bazę o ograniczonej liczbie rekordów. Wersja ograniczona czasowo pozwala pracować już na pełnym programie, ale tylko przez jakiś czas – trzydzieści, sześćdziesiąt, dziewięćdziesiąt dni – po czym program przestaje działać. Ograniczenie czasowe może być wprowadzone do samego programu, który z każdym uruchomieniem informuje, ile jeszcze czasu zostało do końca okresu próbnego lub do licencji, którą przyjmujemy do wiadomości, przegrywając program. W tym drugim przypadku producent liczy na to, że użytkownik dotrzyma słowa i przestaniemy używać program; inaczej staje się po prostu komputerowym piratem...

Istnieją jeszcze programy komercyjne dostępne za darmo, które można przegrać i używać bez żadnych ograniczeń. Przykładem takiego programu jest Microsoft Internet Explorer. Programy darmowe dostępne w Internecie z reguły nie mają drukowanej dokumentacji, a tylko pomoc czy przewodnik po programie w postaci dokumentów World-Wide Web. Zaletą ich są stosunkow częste uaktualnienia i łatwy dostęp – wystarczy znaleźć stronę internetową autora programu i później co pewien czas sprawdzać, czy powstała nowa wersja albo istotna poprawka.

Jarosław Zieliński

10 lipca 1996

Oprogramowanie internetowe