World-Wide Web i bazy danych

World-Wide Web jest szybko rozwijającą się siecią informacyjną składającą się z multimedialnych dokumentów połączonych ze sobą na kształt pajęczyny. Dokumenty te zbudowane są z plików zawierających tekst, grafikę, dźwięk czy programy. Tworzą system plików. Już nawet kilkudziesięcioma dokumentami World-Wide Web, czyli bardzo niewielkim serwisem, trudno jest zarządzać, zmieniać i dodawać nowe fragmenty, czuwać nad poprawnością dostępnych w nim danych. Z drugiej jednak strony oprogramowanie stosowane do korzystania z World-Wide Web jest bardzo proste, szeroko znane i szybko uaktualniane.

Większość informacji zapisanych na komputerach i wykorzystywanych w biznesie czy przez środki przekazu zgromadzona jest w bazach danych, w tym najcześciej w relacyjnych bazach danych. Bazy danych pozwalają na kontrolę nad danymi, analizowanie ich, ogranizację i prezentację użytkownikowi w jak najbardziej prosty i skuteczny sposób. Potrzebny jest jednak do nich dostep przez wyspecjalizowane oprogramowanie. W systemach klient/serwer jest to klient bazy danych; kolejny program, który musi poznawać użytkownik, program nie zawsze prezentujący najwyższy poziom możliwości technicznych czy łatwości komunikacji z użytkownikiem.

World-Wide Web i bazy danych stworzone są w tym samym celu – efektywnego dostępu do informacji. Już po kilku latach rozwoju World-Wide Web zorientowano się, że można je połączyć, biorąc z każdego, co w nim najlepsze. Połączyć łatwość dostępu, jaką niesie przeglądarka World-Wide Web z wysokim stopniem organizacji oferowanym przez relacyjną bazę danych.

Podstawą World-Wide Web jest protokół HTTP, który pozwala na porozumiewanie się w architekturze klient/serwer, niezależne od platformy sprzętowej i systemu operacyjnego. Klient HTTP sięga po dane znajdujące się na serwerze używając nazw w standardzie URL. W skład URL może wchodzić nazwa serwera, nazwa katalogu i nazwa pliku, który znajduje się na danym serwerze w danym katalogu. Dane tekstowe zapisywane są w formacie HTML, a graficzne w formatach GIF lub JPG.

Klient HTTP interpretuje polecenia HTML i wyświetla na ekranie. Plik HTML może zawierać URL prowadzący do innego dokumentu, który na ekranie jest pokazywany jako odnośnik; wskazanie tego odnośnika powoduje przejście do danego dokumentu. Klient HTTP to nic innego jak przeglądarka World-Wide Web, taka jak Netscape Navigator czy Internet Explorer. Metoda działania World-Wide Web jest może nieco skomplikowana w opisie, ale bardzo łatwa w realizacji. Świadczą o tym liczby: ponad trzydzieści milionów użytkowników łączących się z ponad trzystu tysiącami serwerów na całym świecie.

Język HTML ciągle rozwija się; istotnymi dla komunikacji z bazami danych dodatkami wprowadzonymi od czasu jego pierwszje wersji jest możliwość wprowadzania tabel oraz tworzenia i wypełniania formularzy. Tabele mogą służyć do prezentacji danych, a formularze – do ich wprowadzania lub do formułowania zapytań do baz danych. Zawartość formularza jest wysyłana do serwera HTTP, który może ją przekazać bazom danych.

Sam serwer HTTP nie potrafi się jednak bezpośrednio porozumiewać z bazą; potrzebuje dodatkowego oprogramowania. Dawniej najlepszą metodą nawiązania kontaktu między serwerem HTTP a bazą było napisanie programu w standardzie CGI. Program CGI przyjmuje informacje od serwera HTTP, przetwarza je i wysyła do bazy danych, baza danych wykonuje zlecane jej zadanie, wysyła efekt do programu CGI, który z kolei zwraca go przez serwer HTTP do klienta HTTP. Rezultatem jest najczęściej plik HTML. Dziś mechanizm porozumiewania się pozostaje taki sam, ale w miejsce programu CGI wchodzi program napisany w API serwera HTTP, na przykład ISAPI dla Microsoft Internet Information Server. Te drugie rozwiązanie jest bardziej efektywne i pozwala na mniejsze obciążenie komputera, na którym działa serwer, niż w przypadku użycia programu CGI.

Pozostawiając na boku sprawy techniczne wystarczy stwierdzić, że można stworzyć serwis World-Wide Web, który porozumiewa się z bazą danych. Można wpisywać do bazy nowe informacje, na przykład wypełniając ankietę marketingową, można przeglądać istniejące informacje, poprawiać je o ile ma się do tego prawo, a także wyszukwiać potrzebne informacje.

Dokładnie takie same możliwości ma serwis wewnętrzny firmy – serwis intranetowy. Może on służyć do porozumiewania się z firmą oddziałów terenowych czy pracowników w podróżach służbowych, a także do zwykłej, codziennej komunikacji z bazą danych. Przeglądarka World-Wide Web jest łatwiejszym w obsłudze i bardziej znanym użytkownikom oprogramowaniem niż specjalny klient bazy danych.

Do stworzenia takiego systemu potrzebny jest serwer HTTP i baza danych, a pomiędzy nimi program pośredniczący. Można napisać własne oprogramowanie tego typu, ale również skorzystać z gotowych produktów, takich jak Microsoft dbWeb.

Jarosław Zieliński

3 sierpnia 1996

Oprogramowanie internetowe