Zjawisko opinii publicznej jest równie stare jak władza. Tam, gdzie istniała władza, pojawiały się wobec jej działań komentarze, przychylne lub krytyczne. Represyjność władzy ograniczała funkcjonowanie opinii publicznej, ale nie można było jej ignorować, bo to kończyło się mniej lub bardziej gwałtownie przebiegającym konfliktem.
Tworzenie się opinii publicznej we współczesnym znaczeniu przypada na okres Oświecenia, a kształtuje się do początków dwudziestego wieku. Proces jej kształtowania jest związany z rozwojem demokracji i parlamentaryzmu.
W Stanach Zjednoczonych w roku 1935 powstał Amerykański Instytut Opinii Publicznej w Princeton założony przez socjologa i statystyka George'a Horace Gallupa. Instytucja ta zaczęła od 1936 roku przeprowadzać badania opinii publicznej, zaprojektowane przez Gallupa i nazwane jego imieniem (Gallup poll), dotyczące opinii publicznej, oddziaływania reklamy i czytelnictwa. Stała się wzorem dla innych ośrodków i badań tego typu na całym świecie, kładąc podwaliny pod współczesny marketing polityczny. W Niemczech pierwszy instytut badania opinii publicznej został założony przez Elisabeth Noelle-Neumann w Allensbach, znanego badacza opinii publicznej, twórcę teorii "spirali milczenia".
Pierwsze badania opinii publicznej miały miejsce jeszcze przed Gallupem. Sam Gallup wspomina w swej pracy o sondażu, który zorganizował w 1883 roku Charles H. Taylor, wydawca Boston Globe dla obliczenia wstępnych wyników głosowania, by na tej podstawie przewidzieć ostateczny wynik wyborów.
W 1824 roku w Harrisburgu w Stanach Zjednoczonych jedna z gazet przeprowadziła "próbne głosowanie" w wyborach prezydenckich. W czasie pierwszej wojny znane było badanie Lundeneena – ankieta o tym, czy Ameryka ma przystąpić do wojny. Po wojnie długo bardzo trafnie przewidywało zachowania wyborcze badanie pisma Literary Digest, zwracające się do miliona swoich czytelników, aż do "wpadki" w 1936 roku, gdy wygrał Franklin D. Roosevelt, a nie, zgodnie z wynikami badania, Alfred R. Landon. Trafnie za to i dość dokładnie, bo z błędem 5-procentowym, wybór Roosevelta przewidział George Gallup.
Gallup zastosował tu technikę doboru grupy reprezentatywnej - wybrał takie osoby, które reprezentują w miarę dokładnie cechy danego społeczeństwa i to w takich samych proporcjach, w jakich występują w całej populacji. Wcześniej sądzono, że im większej liczbie osób zada się pytanie, tym bardizej prawdopodobne będą uzyskane odpowiedzi. Takie nowe podejście oznacza, że zamiast milionom osób wystarczy zadać pytanie małej, ale odpowiednio dobranej grupie - w przypadku takiego kraju jak Polska około tysiącu osób.
W Europie sondaże opinii zaczęły powstawać po drugiej wojnie światowej, prowadzone zarówno instytucje przez rządowe jak i prywatne.
W PRL niewiele było badań opinii publicznej, rozwinęły się one po roku 1989. W latach 1948-1956 władze zabraniały tego typu badań, później były one prowadzone tylko na pewne tematy i cenzurowane, część badań była utajniona, powstawały na zlecenie różnych organów władzy. Po stanie wojennym powstało Centrum Badania Opinii Społecznej. Jednak dopiero po roku 1989 pojawiły się sondaże czy prognozy wyborcze dla partii i polityków, często publikowane w środkach przekazu.
Jarosław Zieliński, Historia opinii publicznej, Winter.pl, 12 lipca 1998